'Teken en voorloper van Gods barmhartigheid voor allen': Schillebeeckx’ ecclesiologie tijdens het Tweede Vaticaans Concilie - Erp, Stephan van (Tijdschrift voor theologie, 2014)
Als Edward Schillebeeckx in zijn latere leven wordt gevraagd naar zijn oordeel over het Tweede Vaticaans Concilie bekent hij dat hij zich in zijn beschouwingen en evaluaties van destijds heeft moeten inhouden. Volgens hem was het concilie een ‘compromisconcilie’ met veel tekortkomingen die te wijten waren aan de machtsverhoudingen en het pluralisme in het toentertijd aanwezige wereldepiscopaat.1 Het was volgens hem ook een ‘liberaal concilie’, dat wil zeggen een concilie dat de kenmerken droeg van het westerse liberalisme, de verworvenheden van de verlichting en de Franse revolutie. De kerk maakte volgens Schillebeeckx tijdens het concilie een moderne inhaalslag en was daarin bepaald niet progressief. Integendeel, toen het concilie goed en wel was afgesloten, brak er enkele jaren later in 1968 onder studenten en intellectuelen een volgende revolutie uit die juist tekeerging tegen de voor bepaalde groepen negatieve consequenties van de liberale maatschappij. Zo liep het concilie achter de feiten aan en bracht het naar Schillebeeckx’ opvatting ook in theologische zin niet zozeer iets nieuws, maar bevestigde het vooral datgene wat zijn eigen generatie theologen al eerder had beweerd. Het negatieve effect van het concilie was een verdergaande polarisatie die tijdens het concilie de bisschoppen al had verdeeld, maar die nadien ook zijn weerslag zou hebben op de gelovigen, met verliezers aan beide kanten.