De “Explanatione„ et “Explanationíbus„ S. R. Bellarmini in Epistolas Paulinas. Dissertationi accedit Explanatio dogmatica capitis I ad Romanos, nunc primum e manuscr. autograph. Cardinalis in lucem edita - Tromp, S. (Gregorianum, 1941)
S. Bellarminus natura sua amabat studia scripturistica. Ex urbe Lovanii Romam redux agressus esset Commentarium in totam Bibliam, si non destinatus fuisset Controversiis. Cardinalis factus statim incipit Explanationem in Psalmos, quae anno 1611 prodiit in lucem. Qua edita anno 1613 inchoat Explanationem triplicem in epistolas Paulinas: literalem, dogmaticam, moralem. Videns opus triplex ob nimias occupationes ad exitum deduci non posse: prius relicta explanatione dogmatica Explanationem restringit ad opus duplex. Deinde expertus etiam opus duplex superare senis vires, anno 1614 aliam init viam, et statuit eas solas explicare epistolas, quae die dominica in S. Missa leguntur. Novum opus vocat Explanationes in oppositione ad opus triplex vel duplex, cuius titulus erat Explanatio. Ex Explanationibus in Archivo P. Un. Greg. restant viginti quattuor, quibus implentur circiter 275 folia. Mox edentur cum aliis Operibus Orationis Postumis. Operis magni triplicis non sunt conscripta nisi praefatio, argumentum generale, explanatio capitis 1 ad Romanos et fragmentum explanationis cap. 2. Inveniuntur in Auctario Bellarminiano, ubi tamen deest explanatio dogmatica capitis primi, quae nunc prima vice lucem vidit. Ex ea vidimus Bellarminum totam suam Explanationem dogmaticam intendisse ut refutationem Commentariorum Calvini.