IL MAGISTERO EPISCOPALE DI CIPRIANO DI CARTAGINE: Aspetti metodologici - Cavallotto, Stefano (Divus Thomas, 1988)
Huius operis obiectum praecipuum respicit quaestionem de rationibus et de fundamentis in magisterio pastorali Cypriani Carthaginiensis. «Magisterium pastorale» hic significare atque complecti intendit interventus Cypriani et praesertim corpus Epistolarum, quas ipse scripsit respondendo pluribus ac diversis problematibus per decennium eiusdem ministerii episcopalis Ecclesiam Africanam exagitantibus (248/49-258). Utendo quidem epistolarum Cypriani collectione pro peculiari fonte, hoc Studium investigat modum theologice argumentandi Episcopi Carthaginiensis, rationes et fundamenta, quae ipse persequitur ad iudicandum de vera vel falsa traditione, de recta vel vitiosa quadam ratiocinatione theologica. In parte priore explicatio analytica diversorum interventuum pastoralium circa quaestiones attinentes ad disciplinam, ad Schismata et haereses, et spectantes quidem ad Baptismun et calicem, duas has suadet conclusiones: 1) Sacra Scriptura fundamentum est constitutionis atque vitae Ecclesiae; 2) nulla cuiusvis Ecclesiae consuetudo est primum veritatis argumentum. In parte altera quaedam ponuntur quaesita rationem verbi scripti respicientia. Agitur potissimum de traditione deque munere Ecclesiae in definienda veritate. Conclusiones studii ita enucleari possunt: in ratiocinatione et argumentatione theologica Cypriani Scripturae auctoritas proponitur ut fundamentalis et absoluta; intime connexa cum auctoritate verbi scripti eminet quidem auctoritas «legitimae» traditionis, illius scilicet traditionis quae evidenter suam repetit originem a Christo et ab Apostolis quaeque ad summam Sacra Scriptura innititur; attamen Cyprianus revera agnoscit tanquam fundamentum et normam suae theologicae disciplinae quidquid in Ecclesia traditur et habetur ut «doctrina divina»; ipse demum tribuit «consuetudini ecclesiali», quae Sacra Scriptura innititur, vim normae ad dirimendas quaestiones theologicas aptae. Quoad munus normativum Magisterii episcopalis et ecclesialis, Episcopus Carthaginiensis nullam claram atque apertam affert responsionem. Haud dubie Ecclesia «catholica» ratio est discriminans de haeresi. Attamen in ipso Eiusdem ambitu Cyprianus negat alicuius traditionis antiquitatem ex sese induere posse rationem normae ferendae; adfirmat autem in Scripturis Sacris ultimum et absolutum inesse divinae institutionis fundamentum.