IL PROBLEMA DELL'ESSERE E DEL DIVENIRE DAI PRESOCRATICI A S.TOMMASO D'AQUINO - Bartolomei, Tommaso M. (Divus Thomas, 1958)
Problema του̃« esse » et « fieri » primitus Parmenidis et Heracliti menti affulsit ; at ipsi, non videntes quomodo possent inter se conciliari, suppresserunt aut fieri (Parmenides), out esse (Heraclites). Atomistae idem problema metaphysicum, cum phyhsice intelexissent, incassum laboraverunt illud mechanice solvere. Plato vidit quidem necessitatem explicandi « fieri » per « esse », at verbaliter tantum solutionem dedit. Quae revera in potentiae et actus conceptu ab Aristotele inventa est, at radicitus infirmata remansit propter dualismum Motoris immobilis et materiae aeternae. Stoici ad Heraclitum, Epicuraei vero ad atomismum retrogressi sunt. In Philone dualismos platonicus renascitur ; in Plotino vero « esse » (Parmenidis et Anaxagorae) ac « fieri » (Heracliti) in monismo ideali dynamico funduntur, ita ut « fieri » absque sufficiente ratione degradetur usque ad non-ens. Cum autem in eius systemate « omnia sint Unum », fieri et multiplicitas solum « logice » distinguuntur, ac proinde verum « fieri » destruitur. Eiusdem problematis Origenes funditus dedit solutionem multis erroribus commixtam, quae rede evolvitur a S. Augustino, sed solum cum S. Thoma Aquinate plenam accipit solutionem, quae quidem omnia universi entia pervadit. Tandem tota theoria potentiae et actus aliquibus axiomatibus resumitur.